ميرزا محمد على وفا زواره اى
322
تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )
بود از معشوق خود پروردگارش لطف خاص * گرچه در اين عشقبازى ، عالمش بودى رقيب گو به خاك مرقد پاكش ، معطّر كن دماغ * هركه دارد آرزوى عطر به يا بوى سيب هركجا خاك رهش ، بويى ز استشمام مشك * هركجا آب كفش ، عطرى ز استعمال طيب الغرض چون دل گرفتش زين جهان پرملال * سوى ملك ديگرش شد رهنما شوق حبيب زد رقم كلك فدا از بهر سال رحلتش * « حجّة الاسلام بردار السّلام افزود زيب » مصرع آخر به حساب ابجد تاريخ 1260 ق - يعنى سال وفات سيّد - را در خود دارد . به گفته مرحوم كهتر ، جدّ امجدش - فدا - ديوان بزرگى داشت كه ناقل در صدد طبع آن بود ، اما مرگ اجازه نداد و بايد نسخه خطّى آن اكنون در دست ورّاث كهتر باشد . منابع قديمتر فدا از اين قبيل است : تذكره مدايح امينيه ( يا تذكره باقى ) : ميرزا عبد الباقى ( باقى سپاهان ) ، 1222 قمرى [ به نقل از : تاريخ تذكرهها ، ج 2 ، صص 5 - 183 و نيز از فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، ج - 1 ، صص 72 - 1869 ، شاعر 397 ] و تذكرهء انجمن خاقان : محمّد فاضل خان گروسى ( راوى ) ، 1234 قمرى ، ص 602 و تذكرهء ثمر : سيد حسين طباطبايى نايينى ( ثمر ) ، 1234 ق ، ص 204 [ همان ، ص 204 ] و بستان العشاق : على رضا ميرزاى قاجار ( شهره ) ، 1346 ق همان ، ج 1 ، صص 15 - 102 ] و مسكين ، ميرزا محمّد على مسكين اصفهانى ، [ همان ، صص 47 - 343 ] و منابع زير به نقل از فرهنگ سخنوران خيامپور ، ج 2 : مجمع الفصحا : رضا قلى خان هدايت ، ج 2 ، ص 383 به بعد و تذكرهء بسمل : حاج ميرزا على اكبر نوّاب ( بسمل ) ، صص 35 - 334 و تذكرهء محكّ الشّعرا ، محمّد صالح شاملوى خراسانى ، ص 142 و تذكرهء مدايح معتمديه : بهار ، صص 33 - 512 و تجربة الاحرار و تسلية الابرار : دنبلى ، نگارخانهء چهارم و تذكرهء اختر ، صص 61 - 159 و تذكرهء خراب ، صص 37 - 136 و تذكرهء خرابات ، ص 138 و دهخدا ، ذيل فدا و تذكره منظوم رشحه ، صص 8 - 57 و الذريعة ، ص 814 و تذكره سفينة المحمود ، مجلس سوم ، مرتبه اوّل ، ص 134 بهجز منابع فوق ، مآخذ زير نيز داراى زندگىنامه و گوشههايى از آثار فداست : حديقة الشّعرا : سيّد احمد ديوانبيگى شيرازى ، ج 1 ، صص 99 - 1296 و آتشكدهء اردستان : ج 3 ، صص 75 - 63 و مقاله فداى اردستانى : محمّد على صاعد ( نامه سخنوران سپاهان ، نشر سراى سخنوران سپاهان وابسته به ادارهء كل فرهنگ و هنر اصفهان ، 2536 ، صص 85 - 75 )